Có những điều mà xưa nay ít ai nghĩ cho chị...


Gặp người vợ đầu của Lưu Quang Vũ:

Vẫn chưa quên chuyện cũ với Quỳnh - Vũ!

LTS Bee.net.vn:
Trong lòng công chúng và bè bạn cuộc đời và mối tình Quỳnh - Vũ là một biểu tượng. Những đau khổ và hệ lụy vì yêu của họ cũng khiến nhiều người coi Quỳnh - Vũ là tri âm tri kỷ. Nhưng có một người không nghĩ như thế - âu cũng là lẽ đương nhiên của tình yêu - đó là người yêu người vợ đầu tiên của kịch tác gia Lưu Quang Vũ: nghệ sĩ Tố Uyên.

Qua câu chuyện của Tố Uyên ngộ ra một điều: Khi yêu quá một ai đó lòng ta ít khi còn giữ được bình tĩnh và khách quan. Và thời gian không thể là liều thuốc nhiệm màu để làm lành vết thương lòng!Dù biết nhiều điều Tố Uyên nói là quá chủ quan nhưng tôi vẫn thấy chia sẻ với bà - bởi với tư cách là NGƯỜI ĐÀN BÀ YÊU - Tố Uyên bị thấm thía vì trải qua cảm giác thất bại kể cả khi "người ta" và tình địch đã đi về thế giới bên kia (đặc biệt sự ra đi đó khiến mối tình của họ trở nên lung linh hơn).

Đó là lý do để chúng tôi quyết định đăng bài viết này.


Nếu Vũ nhẫn nại một chút thì...


Về chuyện Tố Uyên và Lưu Quang Vũ chia tay có người nói rằng nguyên nhân đổ vỡ là vì Tố Uyên nổi tiếng không quan tâm chia sẻ với chồng trong khi Lưu Quang Vũ lại tìm được điều đó ở Xuân Quỳnh...


Anh Vũ là người rất thương vợ thương con. Không phải vì cảm thấy vợ ít quan tâm ít chia sẻ mà tìm đến Xuân Quỳnh đâu.

Lúc đó tôi gian nan quá công việc nhiều rồi bị người ta ghen ghét "đấu đá" tôi thấy mệt mỏi ức chế... Vũ bảo "Anh không làm được gì cho em cả". Vũ cảm thấy mình không làm được gì đỡ tôi không làm gì cho vợ cho con nên tự Vũ xa tôi đi để hoàn thiện mình "để xứng đáng với tình yêu của em" vì lúc nào Vũ cũng cảm thấy kém tôi.

Lúc đó Vũ là người cầm bút độc lập đấu tranh. Còn tôi muốn hoàn thành một bộ phim thì phải làm việc với rất nhiều người đạo diễn họa sỹ quay phim... Vũ không muốn cho tôi đi công tác nhiều.

Vũ bảo "chúng mình khác nhau quá. Một trong hai chúng ta đứng dưới ánh sáng mặt trời. Em thì cần có con còn một mình anh anh cũng viết được".

Sau đó Vũ viết một cái thư cho tôi ý là giận muốn chia tay. Lúc đó chiến tranh nhiều cái bộn bề lắm. Mà tôi cần người đàn ông có thể chia sẻ. Khi Vũ nói thế tôi lại không nói được. Tôi dại! Mà gặp Xuân Quỳnh thì cô ấy ghê gớm quá.

 Tố Uyên và bố chồng Lưu Quang Thuận (bên phải) Lưu Quang Vũ (bên trái)
những ngày hai người còn cháy gan cháy ruột vì nhau.

Tố Uyên có trách Xuân Quỳnh không?

Trách chứ. Tất nhiên là tôi trách trong thầm lặng của tôi. Nhẽ ra Quỳnh phải hiểu con người sống phải như cột mốc cây số ấy quan hệ phải biết đến đâu là điểm dừng.

Người ta không biết cứ nói tình yêu của Xuân Quỳnh với Lưu Quang Vũ mới là tình yêu đích thực nhưng không bao giờ có tình yêu nào long lanh tốt đẹp lại xây dựng trên sự đau khổ của người khác cả.

Xuân Quỳnh đã có chồng con rồi sau đó bỏ chồng và chen ngang vào gia đình một người khác nhưng không được mới quay sang nhà tôi. Quỳnh ở ngay cạnh phòng vợ chồng tôi trong khu tập thể. Quỳnh vừa là bạn văn vừa là chị thế nên Vũ bảo thi thoảng để Quỳnh sang nhà chơi nấu cơm ăn chung cho vui sợ Quỳnh buồn. Rồi Xuân Quỳnh "lấn quá". Lúc đó tôi trẻ nên tự ái. Còn Vũ thì dại dột.

Trong cuộc tình với Lưu Quang Vũ Tố Uyên có điều gì ân hận không?

Có lần tôi với Vũ đạp xe đạp đi chơi Vũ nói muốn hai đứa quay lại với nhau. Rồi những lần Vũ sang đây chơi Vũ đều nói nhẹ nhàng ý tứ cả. Tính Vũ thế. Đúng ra năm 1985 1986 là đã về với nhau rồi. Nhưng... cô Quỳnh cũng níu kéo ghê quá. Nếu cô Quỳnh "thả" ra thì vợ chồng vẫn về với nhau bình thường.

Ngay cả khi hai đứa đã bỏ nhau rồi nhưng tôi và Vũ vẫn nói chuyện vẫn đạp xe đi chơi. Mà lúc bỏ nhau Vũ bảo "em với anh có giấy tờ cũng thế mà không có giấy tờ cũng thế chúng mình thì cần gì" nên thôi nhau rồi mà nhiều thứ vẫn bình thường...


Nghe nói một tay Tố Uyên lo toan mọi việc từ nuôi con đến xây nhà riêng... Cứ một mình thế cô không tủi thân sao?


Tủi thân nhiều chứ. Mọi việc mình cứ gánh vác hết. Vừa là đàn ông vừa là đàn bà. Người đàn ông đi cứu người này người kia họ giải phóng được một thế hệ còn người đàn bà biết giáo dục biết dạy dỗ con cái là cứu được mấy thế hệ. Vai trò của người phụ nữ rất là lớn.


Lưu Minh Vũ gần như là niềm an ủi cuối cùng
trong cuộc tình với người đàn ông tài hoa kịch tác gia Lưu Quang Vũ


Nhưng nếu người phụ nữ cứ làm quá nhiều việc như thế thì bản thân họ một lúc nào đó sẽ cảm thấy quá sức còn người đàn ông lại không thấy được vai trò của mình trong gia đình. Có khi nào vì Tố Uyên cứ "tham lam" gánh vác mà vai trò của Lưu Quang Vũ bị lu mờ...?

Nhiều lúc tôi cảm thấy quá khổ. Cho nên tôi rất cần người đàn ông biết thông cảm. Anh Vũ lúc đó còn quá trẻ. Đầu tiên tôi chỉ là người lo toan thôi. Hơn nữa là lúc đó tôi nổi tiếng quá như là một cái gì đó trùm lên Vũ. Mà lúc đó Vũ chưa đạt được nhiều trong sự nghiệp Vũ buồn Vũ nghĩ tiêu cực. Nếu Vũ nhẫn nại một chút thì mọi việc đã suôn sẻ đẹp đẽ.


Bị Xuân Quỳnh đánh ghen


Có phải vì yêu Lưu Quang Vũ quá nên đến nhiều năm sau đó Tố Uyên không đón nhận người khác?


Bản thân mình vẫn dùng dằng đàn bà mà dễ tha thứ lắm. Tôi không đón nhận ai vì tôi sợ khổ. Không phải vì so sánh với Vũ và thấy họ kém Vũ mà không đón nhận.


Mỗi người ở một thời điểm khác nhau nhưng người phụ nữ làm lại cuộc đời khó hơn người đàn ông. Tìm được người hiểu và chia sẻ với mình đâu có đơn giản. Vũ nhận ra khát vọng của tôi quá lớn Vũ hiểu nhưng không đồng hành được.


Gần như Tố Uyên tự đặt mình sống ở một cái "tầm" khác nên nhìn mọi người bé lại. Có phải vì thế mà Lưu Quang Vũ không đồng hành cùng Tố Uyên được?


Tôi tiếc là nhiều người không hiểu mình. Có thể là Vũ nghĩ nhiều đến việc tự hoàn thiện bản thân với lại tư duy lúc đó chưa tới. Vũ bị dùng dằng giữa bên này bên kia. Làm thế nào để trọn vẹn với vợ mà cô kia cũng thông cảm... Nhưng với Vũ lúc đó chỉ có làm việc. Vũ làm việc để hoàn thiện mình và để nói với người xưa rằng đấy anh là người như thế!

 

Nữ sĩ Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ.  

Nhưng Xuân Quỳnh và Lưu Quang Vũ vì nhau rất nhiều đấy thôi. Người ta bảo tình yêu đó làm cả hai người "chín" hơn và nâng cánh cho nhau...

Tôi nghĩ là người ta chỉ chấp nhận nền móng đầu tiên còn cô Quỳnh chỉ là cái gì thêm dấm thêm ớt vào thôi. Người ta sẽ nhắc đến người vợ đầu tiên người chồng đầu tiên người tình đầu tiên bởi vì nó trong sáng. Còn với Xuân Quỳnh lúc đầu cũng chỉ là tình chị em tình bạn viết còn sau này có một chút tình yêu nhưng đó là một phút nào đó Vũ bị lỏng ra.


Tôi ra đi một cách êm đềm cũng như cái bít-tông đẩy Vũ hoàn thiện mình suy nghĩ về cuộc sống và cất cánh cho kịch cho văn chương. Bởi vì lúc đó tôi đã là nghệ sĩ nổi danh.


Nhưng Xuân Quỳnh mới là người sau cuối... và người ta vẫn bảo người cuối mới là người quan trọng?


Có trách thì trách Xuân Quỳnh vì chị là người lớn tuổi chính ra chị phải khuyên răn và có điểm dừng chứ không thể thấy gia đình em như thế lại... lấy về cho chị.


Xuân Quỳnh sang tận đây đánh ghen và bắt tôi phải lấy ai đấy đi cho xong chứ không chịu dùng dằng không cho Minh Vũ chạy đi chạy về.


Vì thế tôi đi lấy người khác nhưng chúng tôi chỉ ở với nhau 1 2 năm. Cuộc sống với người thứ hai không vui vẻ nên Vũ càng thông cảm với tôi.


Nếu lần đó Vũ và Quỳnh không mất vì tai nạn thì về cũng chia tay rồi. Vì trước khi đi Vũ cũng gặp tôi và muốn hai đứa quay lại với nhau cho mọi thứ ổn định. Đám cưới tôi và Vũ Quỳnh còn đến quét nhà bày kẹo đón khách các thứ... lúc đó vẫn là bà chị. Còn sau này đám cưới của Quỳnh và Vũ chỉ có 3 4 người thôi.



Trong tình duyên Tố Uyên không hạnh phúc.
Cả trong sự nghiệp Tố Uyên cũng không hề gặp may
cho dù cô nổi tiếng từ thuở 13 và hai lần vào tuyến lửa biểu diễn cho thương binh xem.

"Của Xê-da hãy trả lại cho Xê-da"!


Tố Uyên không sợ người ta nói mình ghen thái quá với người đã mất?


Sống tôi còn chẳng ghen thì chết rồi tôi ghen làm gì. Tôi không có chữ ghen trong người.


Vậy mối quan hệ của cô với nữ sỹ Xuân Quỳnh sau này như thế nào?


Tôi gọi Quỳnh bằng cô xưng cháu Quỳnh hơn tôi gần chục tuổi. Khi Vũ lấy Xuân Quỳnh tôi hiểu và thông cảm cho Vũ. Thậm chí khi Quỳnh đẻ tôi còn mang sữa mang quần áo trẻ con lên tặng. Khi Quỳnh chửa vượt mặt tôi còn xách nước cho. Chúng tôi ở cùng một khu tập thể mà.

Có lần Xuân Quỳnh ốm thập tử nhất sinh Vũ bảo "Em lên chăm Quỳnh nó ốm lắm!". Tôi lên chăm sóc giặt giũ quần áo cho Quỳnh. Tôi gọi xích lô để Vũ đưa Quỳnh đi bệnh viện mình ở nhà nấu cơm chiều cho các em và gia đình.




Tố Uyên nghĩ thế nào về cái kết cuộc đời mình?


Tôi không nghĩ đó là một cái kết có hậu đâu. Tôi là người sống nhân hậu nhường nhịn chịu thiệt thòi có trí tuệ... Đáng ra tôi phải được hạnh phúc nhưng tôi không có gì cả. Tất cả những gì tôi có là sự rèn luyện của chính mình mà được.

Ngay cả cái danh hiệu NSƯT mà báo chí vẫn gọi là vì mọi người nhớ tới những cống hiến của tôi cho điện ảnh cho sân khấu kịch cho Đài... mà gọi chứ người ta "chưa trả" cho tôi đâu.  Hai lần tôi đi tuyến lửa đều trong năm Mậu Thân 1968 cái lúc mà chiến tranh ác liệt nhất. Đến giờ tôi vẫn băn khoăn là tại sao họ vẫn chưa trả cho tôi những gì họ đã lấy! "Của Xê-da hãy trả lại cho Xê-da"


Cảm ơn NSƯT Tố Uyên!


Nguyễn Hương (còn nữa...)

Khải Nguyên

Em cảm ơn chị Bạch Dương luôn dõi theo những trang viết của em. Entry này đúng như chị nói: món quà và lời chúc ngày 8/3 cho những người phụ nữ trong đó có chị đấy! Vâng biết thêm thông tin để soi lại mình để biết sống tốt hơn giản đơn là thế và chỉ thế đúng không chị? Mỗi cây mỗi hoa mỗi nhà mỗi cảnh. Trong cuộc sống tình yêu... con người ta chỉ tỉnh táo khi đứng ngoài cuộc hoặc khi chia động từ tính từ ấy ở thời quá khứ. Và vì thế thông tin là để tự giải mã cho chính mình tròn vẹn hạnh phúc hơn đúng không chị BD?!

Em chúc riêng chị một ngày 8/3 bình yên và hạnh phúc cùng các con cháu! Bài thơ chị thích em đưa lên đây:

VƯỜN TRONG PHỐ
Lưu Quang Vũ

Trong thành phố có một vườn cây mát
Trong triệu người có em của ta
Buổi trưa nắng bầy ong đi kiếm mật
Vào vườn rồi ong chẳng nhớ lối ra.

Vườn em là nơi ngọn gió thường qua
Hoa tím chim kêu bàng thưa lá nắng
Con nhện đi về giăng tơ trắng
Trái tròn căng mập nhựa sinh sôi.

Nơi ban mai cỏ ướt sương rơi
Một hạt nhỏ mơ hồ trên má
Hơi lạnh nào bàn tay cầm se giá
Suốt cuộc đời cũng chẳng hiểu vì sao

Nơi ban đêm vọng lại tiếng còi tàu
Bỗng nhớ xa xôi mọi miền đất nước
Nơi bài hát lên đường ta hẹn ước
Nơi góc vườn anh bỏ quên chùm hoa

Tán lá rì rào chao động cơn mưa
Quả lại chín khi mùa hoa lại đến
Những chân trời màu hồng những chân trời màu tím
Những ngôi sao bàng bạc của trời đêm.

Nơi lá chuối che nghiêng như một cánh buồm
Cánh buồm xanh đi về trong hạnh phúc
Se sẽ chứ không cánh buồm bay mất
Qua dịu dàng ẩm ướt của làn môi

Dưa hấu bổ ra thơm mát ngày dài
Em cũng mát lành như trái dưa mùa hạ
Nước da nâu với miệng cười bỡ ngỡ
Em như cầu vồng bảy sắc hiện sau mưa.

Đến bây giờ đánh giặc anh đi xa
Nhìn lại mảnh vườn xưa thấy hẹp
Biết bao điều anh còn chưa nói được
Rối rít trong lòng một nỗi em em

Rừng thẳm đèo cao anh đã vượt lên
Theo tiếng gọi con tàu ngày bé dại
Vườn không níu bước chân anh trở lại
Nhưng lá còn che mát suốt đường anh

Mảnh vườn em vẫn là mảnh vườn xanh
Nơi anh trồng những hàng cây thứ nhất
Nơi ban đầu tình anh ươm tổ mật
Nơi thu sang mây trắng vẫn bay về...

1967

Ns Nguyễn Ngọc Tiến

Hi Khải Nguyên
Anh thấy bài thơ : Bên song cửa bốn mùa của Khải Nguyên hay và có ý nhạc. Anh mạn phép mang nó từ nhà anh Nguyên Hùng về để nghiên kíu phổ nhạc. Ý em thế nào? Có Ok kô?
Thân mến

bachduong57

Chị cảm ơn em về những thông tin về đời sống tình cảm của gia đình cố nghệ sĩ Lưu Quang Vũ . Chị rất yêu thơ Xuân Quỳnh và cả thơ Lưu Quang Vũ đặc biệt là bài Vườn trong Phố . Mặc dù anh được nổi tiếng từ những kịch bản . Cảm ơn món quà tặng quý giá và lời chúc chân thành của em dành cho các chị nhân ngày quốc tế phụ nữ mồng 8-3. Chúc em vui vẻ và hạnh phúc hòa cùng với niềm vui chung của chị em.

Khải Nguyên

Ngày 8/3 người ta tặng hoa tặng quà tặng lời chúc tặng nụ hôn vòng tay tình yêu tình thương và sự kính trọng tôn vinh những người phụ nữ - một nét đẹp trong ứng xử để nhắc nhớ: hãy biết nâng niu cái đẹp mà phụ nữ là hiện thân đầy đủ nhất hoàn thiện nhất và xứng đáng nhất về cái ĐẸP.

KN cũng không là ngoại lệ của nửa thế giới kia. Nhưng nhìn và đọc những bông hoa những món quà những lời chúc những cử chỉ yêu thương ai đó dành cho ai... thì tự thấy còn thiêu thiếu một thứ gì đó có lẽ... tạm gọi đó là thông điệp để nhắc nhau nói với nhau... ít nhất là trong những ngày ý nghĩa như thế này.

Là người Việt Nam chắc ít ai quên sự ra đi cùng nhau của gia đình Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ. Càng ít ai là chưa nghe và rất nhiều người thuộc và yêu thích ca khúc THUYỀN VÀ BIỂN phỏng thơ Xuân Quỳnh. Không ít người Việt ở nhiều thế hệ biết đến câu thơ:

Chẳng dại gì em ước nó bằng vàng
Trái tim em anh từng biết đấy
Anh là người coi thường của cải
Nên nếu cần anh bán nó đi ngay

Em trở về đúng nghĩa trái tim
Biết làm sống những hồng cầu đã chết
Biết lấy lại những gì đã mất
Biết rút gần khong cách của yêu tin

Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Biết khao khát những điều anh mơ ước
Biết xúc động qua nhiều nhận thức
Biết yêu anh và biết được anh yêu

Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Là máu thịt đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi

Và bài thơ MẸ CỦA ANH chắc không ít phụ nữ viết lại trong cuốn sổ tay của mình với câu thơ:

Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đấy thôi
Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời chưa xong

Đó là một tình yêu đẹp thậm chí có người nói: đó là tình yêu vĩnh vửu vĩnh hằng vì họ đã vì tình yêu mà hiến dâng cho đời những tác phẩm để đời cả về thơ ca kịch. Dẫu biết không ai có thể cắt nghĩa được tình yêu. Và tình yêu có trăm ngàn lý do để hóa giải cắt nghĩa. Và mỗi thời yêu theo một cách mỗi người một thần tượng một cách sống một lối sống của riêng mình.

Người Việt vẫn có câu: "nghĩa tử là nghĩa tận". Họ (XQ-LQV) đã ra đi từ 3 thập niên trước từ thế kỷ trước nhắc nhớ làm gì cho thêm nặng lòng người đã khuất và những người của họ còn ở lại. Nhưng... chắc không ít trong số những người đọc bài báo này cũng đã như KN: nhiều điều ta chưa biết về họ dù chủ quan hay khách quan đọc bài báo này từ cuộc trao đổi tâm tình với một người đàn bà mà chị đã từng là 1 trong 3 người: Tố Uyên - Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh.

Mai là mùng Tám tháng Ba rồi KN bắt gặp bài báo này và đưa về nhà để thay một thông điệp nhắc nhớ tất cả mọi người: người vợ người chồng người tình và những cuộc hôn nhân được mất đã được đã mất đang được và đang sắp sửa... lung lay... Thật hữu ích nếu biết nhìn sự việc hiện tượng lối ứng xử đối xử hành xử trong các mối quan hệ xã hội và chiêm nghiệm nó để sống tốt hơn.

Đọc xong bài viết này các bà các mẹ các chị và các bạn gái hãy coi đó là món quà nhỏ KN xin gửi tặng nhân ngày mùng Tám tháng Ba năm 2010 với tình cảm trân quí yêu thương và mến trọng!

Bản thân KN và những người đàn ông của nửa thế giới hãy cùng suy ngẫm nhiều hơn về bản thân mình... trong cuộc đời dù khi ngoảnh nhìn lại cuộc sống ngày xưa và nhất là trong đời sống hiện đại hôm nay và cả những nhắc ghi cho con cháu sau này!