Sự cộng hưởng tương tác để nhắc nhớ một bài thơ hay

 



Thể hiện: Minh Thu

Bài thơ nguyên tác: HÁT VU VƠ
Nguyễn Lâm Cúc

Trần gian một chuyến rong chơi
Thấy trăng giữa chợ đông người vỗ tay
Mua vui một cuộc rõ hài
Gọi trăng trăng khẽ chau mày rồi thôi...

Gõ sênh vỗ phách tôi cười
Nghêu ngao cất giọng hát lời bốn phương

Đó đường đây đường kia đường
Mà sao phải cứ đoạn trường bước đi
Buốt làm sao câu trở về
Có bằng ngồi tạm vỉa hè mà chơi...

Tình ơi! Nghĩa ơi! Thương ơi!
Bao lần ngoảnh lại gọi người khản khô
Tưởng sông rồi lại tưởng đò
Những lất phất ấy... chỉ bờ lau thưa




Thể hiện: Ngọc Quỳnh






Những cộng hưởng tương tác để nhắc nhớ một bài thơ hay
Khải Nguyên


Đây không phải là ca khúc anh Trung Kim mới sáng tác không ít bạn bè kỳ cựu của sân chơi này đã cùng thưởng thức giọng hát của anh Minh Thu thể hiện trên blog chị NLC từ năm 2007.

Có thể nói: anh Trung Kim đã rất thành công khi chọn giai điệu mang âm hưởng ca trù pha làn điệu chèo cổ - chèo có lối diễn ước lệ ở sân đình để làm chủ đạo khi anh phổ nhạc cho một bài thơ có nội dung vừa có tính bi vừa có tính hài của tác giả Nguyễn Lâm Cúc. HÁT VU VƠ mang dấu ấn riêng của Nguyễn Lâm Cúc phong cách  riêng "ĐÃI TRĂNG" gần như xuyên suốt nhiều sáng tác của NGUYỄN LÂM CÚC.  Tác giả hòa âm phối khí như đã đọc được điều này nên tạo một hợp thể những thanh âm khá phù hợp để dành cho nữ ca sĩ Ngọc Quỳnh có đất để diễn. Tuy nhiên Ngọc Quỳnh diễn chỉ ở mức tương đối thành công bởi chất giọng chị khá già dặn ít biến láy chưa thật linh hoạt. Nếu chọn được một chất giọng trẻ hơn sắc hơn đỏng đảnh hơn nhấm nhẳng hơn có lẽ sẽ thành công hơn rất nhiều. KN đang hình dung: một ca khúc mang âm hưởng chèo sân đình nếu được ghi hình nữ nghệ sĩ trong trang phục truyền thống tay cầm quạt mà diễn cùng các nhạc công trống sênh phách ngả nghiêng nghiêng ngả khi thể hiện thì phải nói là rất tuyệt. Tất nhiên ngoài phần hòa âm rất cần một đạo điễn sân khấu khá chuyên nghiệp mới thành công được bởi tính bi và tính hài trong HÁT VU VƠ của chị NLC thể hiện rất rõ. Bi nhiều hơn hài hài chỉ là thứ để nâng bi khắc bi mà thôi.

KN rất buồn và tiếc khi ca sỹ Ngọc Quỳnh đã hát sai lời mà lại là sai cơ bản: "Mua vui một cuộc rõ hài" lại hát thành "Mua vui một cuộc rõ dài" thì... thật là thất vọng cho tác giả thơ và người nghe. Thêm nữa: từ "sênh" lại hát thành "sanh"."Sênh" là một nhạc cụ truyền thống   hát là "sanh" thì ra... sanh chảo mất rồi!!! KN rất ấn tượng với chất giọng của anh Minh Thu. Ít nhất là cho đến lúc này khi chưa có ai ngoài Ngọc Quỳnh và  Minh Thu thì Minh Thu thể hiện thành công hơn. Có lẽ bởi họ (anh Minh Thu và anh Trung Kim) là hai nhạc sĩ đồng thời là hai người bạn; có lẽ họ được đàm đạo bên nhau khá nhiều trước khi thu âm nên sự thể hiện của Minh Thu rất gần và sát với ý tưởng anh có những cải biên rất thú vị trong câu hát kết: Gõ sênh vỗ phách tôi cười... trần gian. Đọc bản ký âm KN phát hiện thấy Minh Thu tự ý thêm  từ "trần gian" trong câu hát cuối dẫu chỉ một từ thôi nhưng lại lột tả trọn vẹn cái hồn cái tứ cái tình cái bi của bài thơ của tác giả thơ muốn gửi gắm.

KN cũng hơi tiếc cho anh TK khi anh viết nốt nhạc cho từ "LẤT" phất. Chưa ổn lắm vì anh đã bám sát bài thơ để viết nhạc chứ không phải phổ nhạc từ ý thơ đó là một sự lựa chọn khôn ngoan và rất thành công mà lời bài thơ của chị NLC thì thật khó ai có thể viết khác đi được:


Tình ơi! Nghĩa ơi! Thương ơi!
Bao lần ngoảnh lại gọi người khản khô
Tưởng sông rồi lại tưởng đò
Những lất phất ấy... chỉ bờ lau thưa.

Vậy nên rất cần chọn một nốt luyến khoáng đạt hơn ở ca từ ấy để khi ca sĩ thể hiện sẽ được rõ chữ tròn đầy. Nếu để như hiện nay ca sĩ dù có cố gắng nhấn nhá thế nào cũng khó mà thanh thoát hơn được. Mà từ đó lại rất hay nó chính là điểm nhấn cho những hệ lụy của sự mua vui nỗi buồn trong ý thơ ở bài thơ của Nguyễn Lâm Cúc bởi đọc lên nhận ra sự thất vọng ê chề...

Cuối cùng thì KN muốn tham góp với tác giả thơ sau là với tác giả nhạc: nhưng có lẽ  với tác giả thơ thì  phần nhiều vì chị đã nhầm khi viết câu thơ: Gõ sênh vỗ phách tôi cười.

Sênh và phách là 2 nhạc cụ truyền thống của âm nhạc Việt Nam trong dàn nhạc đệm cho hát ả đào (hát ca trù) và cả hát chèo. SÊNH là nhạc cụ tự thân ngân vang; sênh có sênh tiền còn gọi là phách sâu tiền (hay quán tiền phách) với động tác biểu diễn là gõ quẹt và lắc khá linh hoạt. Có lẽ đây là thứ nhạc cụ mà chị NLC nhắc đến vì sênh còn là cách gọi nữa của một phần nhạc cụ của phách đó là đế được làm bằng gỗ hoặc tre cho phách gõ lên.

Còn PHÁCH là nhạc cụ gõ chứ không vỗ vỗ chỉ dành cho trống chứ không cho phách. Cách gõ phách là dùng hai cái que nhập lại thì tròn nhưng khi tách ra thì có phía tròn phía dẹt; khi đánh phía dẹt xuống đòn gõ là "lá phách"; đánh phía tròn xuống là "tay ba" khi gõ phách thì phải một tay thấp một tay cao tương đương một tiếng nhẹ một tiếng mạnh và một tiếng đục một tiếng trong. Nếu gõ hai tiếng cùng đánh trong một lúc gọi là "chắc". Phách làm nhiệm vụ giữ nhịp cho dàn nhạc cho người múa người hát. Với miền Trung trong ca Huế thì phách được làm bằng gỗ gọi là sênh người ta tự gõ sênh để cầm nhịp. Bản thân trong dàn nhạc mỗi nhạc cụ đã làm nổi lên tính bi hài của lối diễn của lời ca của làn điệu. Sênh tiền làm nên sự hài phách làm ghìm sự hài để ngắt đẩy khắc cái bi tôn cái bi. Bởi thế không nên viết VỖ PHÁCH. Như thế sẽ là sai cơ bản.


Về phần hòa âm phối khí: giá như có thêm một nhạc cụ nữa trong bộ gõ là trống (dạng trống chầu trống chiến) trống nhỏ dễ đảo nhịp chứ không là trống cái trống to thì hoàn hảo.

Tham góp là để nhìn nhận và đánh giá tác phẩm. Tất nhiên có những tham góp chưa hẳn đã đúng nhưng nhiều ít cũng xuất phát bởi tấm lòng sự chân tình cởi mở thẳng thắn mang tính xây dựng. Mong anh TK và chị NLC cùng các nhạc sĩ ca sĩ suy ngẫm chút ý mọn này để cùng nhau nhìn lại tác phẩm để làm sao các tác phẩm mỗi ngày một hoàn chỉnh bằng chính những cố gắng của mình bằng những tham góp có lý có tình từ bè bạn từ người đọc người nghe.


Thêm một lần chúc mừng chị Nguyễn Lâm Cúc và anh Trung Kim với ca khúc HÁT VU VƠ! KN đánh giá cao sáng tác này với lối thể hiện cười mà nhăn nhó cười mà khắc khoải buồn lo... Có lẽ KN sẽ dành một entry khác cho cảm nhận bài thơ HÁT VU VƠ. Đúng là trong sáng tác nhạc từ thơ: thơ làm nền cảm xúc cho nhạc; nhạc làm thăng hoa những nét đẹp của thơ; nhạc sĩ hòa âm phối khí cùng ca sĩ và dàn nhạc góp phần làm nên thành công chung của tác phẩm. Tất cả cùng làm đẹp nên tác phẩm văn học nghệ thuật. Liệu có sự cộng hưởng tương tác nào đáng yêu và ý nghĩa hơn thế nữa không?

Chúng ta - những khán thính giả hãy lắng nghe nhận xét đánh giá... để trân trọng và tận hưởng sâu sắc hơn tiếng lòng tiếng thơ tiếng hát được cất lên từ những rung động của con tim những nghệ sỹ - văn nghệ sỹ./.

Cordelia

Now I'm like, well d

Now I'm like, well duh! Truly thknaful for your help.

Sharleena

UCI won’t let

UCI won’t let competitors use anything in a race that isn’t available commercially. It prevents exotic and possibly dangerous equipment, levels out the technological playing field somewhat, and promotes the sport as accessible, albeit for people whose wallets weigh more than the bike they want. Training camp is a different matter. But, in a sanctioned event, if Garmin can’t ship it, Gaveen-Whommrir can’t ride it.

Khải Nguyên

Vâng em hiểu anh không sao đâu ạ! Những gì về tác phẩm em đã cảm nhận. Tết năm nay được nghỉ dài ngày; Tết ngày nay không chỉ nội hàm khái niệm "ăn tết" mà là "nghỉ Tết" - nghỉ làm để dành nhiều thời gian thư thái cho mình hơn dành nhiều thời gian suy ngẫm về những gì diễn ra quanh mình. Anh kéo HÁT VU VƠ lên ở thời điểm này cũng là để hiểu thêm bài thơ của chị NLC chẳng hề vu vơ chút nào. Với em đó là một bài thơ rất hay!

Chúc anh và gia đình an khang hạnh phúc!

trungkim

Về Hát Vu Vơ!

Chào Khải Nguyên!
Thú thật mình không biết entry này hôm nay gặp LC HV...thì được nghe mấy cô nói. Hoá ra Khải Nguyên lại rất tâm huyết với Hát Vu Vơ. Mình chân thành cám ơn Khải Nguyên rất nhiều. Vào đọc bài này mình rất vui lại thấy có nhiều comment của Khải Nguyên và bạn bè anh chị cũng rất nhiệt tình mình lại càng vui hơn. Bài viết về Hát Vu Vơ của Khải Nguyên hoàn toàn hợp lý và tinh tường. Đúng là mình đã chọn giai điệu mang âm hưởng ca trù pha làn điệu chèo cổ có lối diễn ước lệ ở sân đình để làm chủ đạo khi phổ bài thơ vừa bi vừa hài của Nguyễn Lâm Cúc. Bài thơ đã làm cho mình cảm xúc ngay khổ đầu tiên: "Mua vui một cuộc rõ hài. Gọi trăng trăng khẽ chau mày rồi thôi". Buồn đi mua vui..lại buồn lại trớ trêu đến buồn..cười. Rồi nỗi đau nhân thế ấy cũng độ lượng bằng cái khẽ chau mày và bỏ qua...". Thơ thì trừu tượng đa nghĩa. Nhưng mình cảm xúc theo tứ này và giai điệu phát triển. lẽ dĩ nhiên toàn bộ nội dung bài thơ đã mách bảo cho tk cái phong cach dân gian trù chèo...của nó rồi. Khải Nguyên đã hiểu rất rõ về nhạc cụ sênh phách...Đúng là người ta gọi gõ phách chứ ai mà gọi vỗ phách khi đệm cái nhạc cụ được làm bằng một đoạn tre cứng mà nó thường dùng để đệm cho hát ca trù! Nhưng khi nói "Vỗ Phách" thì người ta nghĩ đến đơn vị thời gian cơ bản của nhịp. Mình cũng rất đắn đo khi phổ hai từ này. Lúc đầu mình phổ "Gõ sênh gõ phách tôi cười". Nhưng tự nhiên mình thấy không hay. Chỉ cần một chữ gõ sênh là đại diện ý tứ cho nhạc cụ rồi. Ý tứ của vế thứ hai (vỗ phách) là hành động giữ nhịp. Mà giữ nhịp thì có nhiều công cụ để giữ nhịp như trống mỏ phách chuông...Và mình đã bao hàm ý tứ chữ "Vỗ Phách" là như thế. Hì hì..nói nhiều rồi phải không Khải Nguyên? Rất thú vị để bàn luận với một người bạn chắc chắn là cũng rất am hiểu về âm nhạc dân gian. Chúc Khải Nguyên năm mới vui vẻ hạnh phúc!

Khải Nguyên

Uh một trong những tiêu chí mang tính cá nhân của giáo viên là tài thuyết giảng. Ngoài nắm vững kiến thức để thật tự tin trước đám đông có lẽ nhân cách là quan trọng nhất. KN ko là nhà giáo nhưng cứ nghĩ đến cái bục giảng mà suy xét và nói thế hì!

hoangha

Hehe

Cứ xem như là con bò đi lạc có sao. Hehe...

hoangha

Gửi Khải Nguyên

Này Khải Nguyên đáng ghét quá đi khi HH comment ở blog KN cứ khó tính thế nào ấy ít khi một lần được dù địa chỉ lý lịch HH rõ ràng như thế. Lần 2 HH copy một nhát gửi được luôn vội vàng không "chầm chậm" thế là comment vào nhầm phòng # của blog.Sorry!
Khải Nguyên nói đúng đấy nói chuyện cho vui thôi HH cancel cái vụ có "sông quê" ấy rồi. HH biết ngay cả trong bảo tàng HN cũng có cả đồng tiền cổ chứ.
HH nghĩ nếu ai đó có suy nghĩ cảm xúc và có thể hùng biện trước đám đông đều có thể làm được giáo viên giảng viên những người đó ắt hiểu tâm lý người khác đúng chưa? Khải Nguyên nói cũng đúng vì KN quan niệm về nền giáo dục chính thống bài bản. Chúc KN những ngày cuối năm vui nhé!

Khải Nguyên

HH comment nhầm vào entry này lẽ ra phải đưa vào KHÚC HÁT SÔNG QUÊ chứ!

Ừ câu trả lời thông minh. Nhưng muốn "úp mặt" hàng ngày nghĩa là được trở về quê hương làm việc thì hồ sơ xin việc không phải chỉ cần có lá đơn xin việc nhắc đến tình yêu quê hương qua ca khúc ấy mà còn "tiền" nữa HH ơi!

Còn chuyện viết cảm nhận âm nhạc hay văn thơ đơn giản là bộc bạch cảm xúc. Nhưng để đứng trên bục giảng để truyền dạy kiến thức cho các em dù là học sinh hay sinh viên bắt buộc phải qua đào tạo cơ bản trong hệ thống các trường chuyên nghiệp. Khác nhau hoàn toàn đấy bạn ơi! Nhưng dù sao cũng xin cảm ơn HH đã quí mến ghé đọc những trang viết của KN.

hoangha

Này Khải Nguyên

Cũng từ "Khúc hát sông quê" khi về quê xin việc vào nhà nước người ta hỏi HH: "Tại sao em lại quyết định về quê sau khi đã làm việc xa quê "9 năm làm một Điện Biên?"". HH trả lời: "Qua nửa đời phiêu dạt. Em trở về úp mặt vào sông quê". Họ bảo: "Có năng khiếu viết lách đây. Ok nhận hồ sơ".
Tiếc nhỉ! Khải Nguyên bảo không yêu văn học mà lại rất có năng khiếu bình giảng văn thơ cảm nhận sâu sắc nhiều chiều - nếu Khải Nguyên là thấy giáo thì có phải bao học sinh được nghe giảng vì không phải học sinh phổ thông nào cũng vào blog.
Khải Nguyên - một cây bút chuyên bình và viết bằng những xúc cảm thực sự trước những tác phẩm hay đủ thấy sự công phu tỉ mỉ đến thế nào - Đó là một sự lao động nghệ thuật rất nghiêm túc nghệ thuật vị cuộc sống!

Khải Nguyên

Ui cảm ơn thiệp và lời chúc của chị Kim Liên. Nhưng thiệp cỡ to đùng em đã co lại cỡ nhỏ cho vừa đủ rồi chị thông cảm nhé! Em cũng chúc chị NTKL và gia đình an khang thịnh vượng! Chị gắng khỏe để còn đón chào xuân mới chị nhé!