Vườn dừa Bình Định

 


VƯỜN DỪA BÌNH ĐỊNH


Em sinh ở Tam Quan

Giữa miền Nam ruột thịt
Quê em dù xa tít
Em vẫn nhớ vẫn thương.


Nằm sát ở ven đường

Rừng dừa ngủ dưới nắng
Thân cây dừa mọc thẳng
Hắt bóng xuống bên đường.


Cơm dừa trắng và ngon

Xa ba năm vẫn nhớ
Em nhớ gian nhà nhỏ
Sáng ngọn đèn dầu dừa


Nhớ cả sớm cả trưa

Mẹ đứng xe từng sợi
Em ngồi bên em đợi
Vòng dây dừa cuộn nhanh


Khi mà nắng trưa tuôn

Ôm trái dừa em núc
Ngửa đầu uống ừng ực
Từng hớp nước dừa ngon


Em nhớ trái dừa tròn

Của quê em Bình Định
Bấm ngón tay em tính
Ngày trở lại vườn dừa.




Bút ký - Nguyễn Thế Tường


Chẳng phải khi không tôi lại lẩn thẩn chép nguyên si một bài thơ thuộc nằm lòng từ thời học cấp 1 (tiểu học) - những dòng ngũ ngôn đã lặn sâu hun hút vào bộ nhớ sâu hun hút vào ký ức tuổi thơ. Không cần văn bản gốc cũng biết được bài thơ ra đời sớm hơn nhiều ngày tôi cắp sách tới lớp: Tính đến nay đã tròn năm mươi năm. Hãy chú ý những câu thơ cuối:


Em nhớ trái dừa tròn

Của quê em Bình Định
Bấm ngón tay em tính
Ngày trở lại vườn dừa


Cuối năm 1954 đầu 1955 hàng vạn bộ đội miền Nam tập kết theo đó hàng nghìn học sinh cũng được sắp xếp vào học ở các trường miền Nam mở trên đất Bắc. Nhà thơ thay lời tâm sự của một học sinh quê ở Tam Quan - Bình Định hoài vọng về vườn dừa quê nhà. Và cái sự "Bấm ngón tay em tính" là chờ hai năm sau tổng tuyển cử thống nhất đất nước theo tinh thần Hiệp định Giơ-ne-vơ. Vậy mà không phải hai năm mà là hai mươi năm.

Mỹ Diệm xé Hiệp định Giơ-ne-vơ khóa tuyến hô hào "Lấp sông Bến Hải Bắc tiến!" Luật 10/59 lê máy chém khủng bố những người kháng chiến cũ. Vậy là bên ta đồng khởi Bến Tre chiến sự dữ dội ở Ấp Bắc Vạn Tường... Tháng 3 năm 1965 quân Mỹ ồ ạt đổ bộ vào Đà Nẵng không quân Mỹ oanh kích tơi bời miền Bắc cuộc chiến chuyển từ "đặc biệt" sang "cục bộ" sát phạt ngang ngửa. Không còn ai ảo tưởng về tinh thần cái Hiệp định được ký hơn 10 năm trước bên hồ Giơ-ne-vơ của nước Thụy Sĩ xinh đẹp. Và những chú bé học sinh miền Nam trên đất Bắc cũng dần trưởng thành không còn lẩn thẩn đếm đốt ngón tay tính "Ngày trở lại vườn dừa" nữa. Mà muốn mau về với Tam Quan Bồng Sơn chỉ có một con đường một hành động: "Gác bút nghiên theo việc đao binh...".

Tháng 9 năm 1971 có một trung đoàn Hà Nội được thành lập như thể là con đẻ của Trung đoàn Thủ Đô thời chống Pháp. Đơn vị hơn 1.000 lính binh nhì này tất thảy là sinh viên nhập ngũ. Các trường đại học đóng lại một cánh cổng nhiều lớp sĩ số chỉ còn non một nửa. Sau ba tháng huấn luyện người ta chọn đúng 100 lính chuyển qua trường đào tạo lái xe tăng.

Lạ kỳ thay trong số đó gần một nửa nguyên là học sinh các trường miền Nam. Nếu được xin ghi công đầu cho số cán bộ khung huấn luyện các giáo viên trợ giáo lái xe tăng ngày ấy. Họ đã gắng sức vất vả đến nhường nào gò cho được 100 cái cá tính chưa tan mùi mực với mấy chục "trò miền Nam" quậy nổ trời chịu ép vào buồng lái. May thay trong nhóm lính viễn xứ ấy có một "đại ca" - mà với anh những sĩ quan tăng thiết giáp đã nghĩ ra được cái mẹo muôn năm trong binh pháp: "Dĩ độc trị độc".

Anh tên là Lê Tịnh Sơn. Danh tính của chàng trai 25 tuổi này có gốc gác từ Bồng Sơn quê cha Tam Quan quê mẹ. Đấy là một gã trai đã trưởng thành đầy đủ có đôi mắt rất sáng cái miệng móm rất giỏi võ từng thượng đài ra tay trấn áp các băng đảng ở Quảng Ninh Hải Phòng có lúc cự lại cả công an tự vệ khối phố. Tóm lại anh là tay giang hồ sinh viên mặc áo lính. Đổi lại Tịnh Sơn rất công bằng luôn giữa chữ tín làm trung gian hòa giải giữa quan và lính rất hiệu quả.

Tỉ như cái sự gác đêm lính nói: "Vẽ chuyện vào chiến trường hẵng hay. Ở đây chân núi Tam Đảo bình yên mắc chi ra lặn lội đêm hôm mất ngủ rét". Chỉ huy nói: "Gác đêm cũng là nội dung huấn luyện thao trường đổ mồ hôi - chiến trường bớt đổ máu". Tịnh Sơn nghiêng về phía chỉ huy trực tiếp cắt gác. Vậy là đêm phương Bắc rét quăn da lính tăng vẫn phải vén chăn cầm súng đi đổi gác. Có lần đại đội trưởng hứa thưởng thịt lợn sau lại đổi ý. Được Tịnh Sơn bật đèn xanh anh nuôi hồn nhiên bắt heo trong chuồng làm thịt. Lính được bữa "vần bánh chịu nặng" (ăn dồi lợn) thỏa thuê.

Tịnh Sơn sống mã thượng bao dung. Có đám ẩu đả ở đâu là anh tới can ngăn bên nào không nghe anh choảng liền. Ngoài giờ huấn luyện Tịnh Sơn chỉ mơ hai thứ: Nghe đàn ghi-ta và thơ. Đại đội có tay Hoàng Minh chơi ghi-ta rất khá còn tôi thuộc nhiều thơ. Tôi đọc anh nghe thơ lãng mạn 30-45 thơ Tố Hữu cả thơ Putskin Lécmôntốp... Nhưng chỉ đến khi hết vốn tôi đọc những bài thơ thuở nhỏ lại được anh đặc biệt thích thú. Anh bắt tôi chép vào sổ tay bài "Vườn dừa Bình Định" và một bài gì nữa có hai câu rất ấn tượng cũng nói về học sinh miền Nam trên đất Bắc: "Giọng lơ lớ Bồng Sơn/Pha đôi câu Hà Nội".

Nhiều lúc nghe thơ đôi mắt vốn rất sáng của anh bỗng tối lại buồn xìu. Cái miệng đã móm lại thêm méo xệch tay chân nhũn ra mềm oặt. Rồi tôi còn phải hát cho anh nghe. Đó là một ca khúc mà theo giới chuyên môn hiện đại thì nhạc rất dở mà lời vô cùng nôm na. Đại khái như vầy:


Miền Nam em dừa nhiều
Miền Nam em dứa nhiều
Miền Nam em xoài thơm
Miền Nam em khoai bùi


Chú ơi chú bao giờ bao giờ

Cho em hái dừa...

Dừa xanh xanh Bình Định
Đồng xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu Giang
Là quê em ngoan cường...


Đó là lúc giữa hai lần lên buồng lái ngồi nghỉ ven bãi tập hoặc chiều sau giờ cơm cả bọn kéo nhau lên đồi cọ và Tịnh Sơn ra lệnh: "Ngồi im cả để nghe thằng Tường đọc thơ". Thú thực tôi cũng bắt đầu oải với những bài thơ anh chọn. Nhưng một lần cũng vào buổi chiều thanh bình lắm tôi đang ngân nga với cái câu:


Ôm trái dừa em núc
Ngửa đầu uống ừng ực...


Chợt nhận ra cái đầu lép của Tịnh Sơn cứ cúi cúi xuống thấp hơn nữa. Giật mình tôi nghiêng mặt nhìn lom lom bất ngờ biết anh đang khóc những giọt nước mắt lăn dài trên gò má đã gội nhiều gió sương bụi đời. Rồi đó anh ngẩng lên chùi nước mắt văng tục một câu chữa thẹn: "Đ. Má! Có gì đâu mậy?".

Ôi! Tịnh Sơn và những thanh thiếu niên miền Nam trên đất Bắc. Các anh có vết thương lòng rỉ máu suốt 20 năm.

Những tháng ngày nhọc nhằn mộng mơ và xủng xoảng sắt thép ấy rồi cũng qua nhanh. Quảng Trị đang đỏ lửa mùa hè chúng tôi hối hả hoàn thành các khoa mục lái thi cấp 1 rồi tất tưởi đánh xe về đơn vị bổ sung cho các chiến trường. Chiến tranh muôn nẻo còn kéo thêm ba năm nữa giải băng xích mới cuốn tới tận cổng Dinh Độc Lập. Trong số 100 lính tăng ngày ấy chừng hai chục thằng nằm lại rải rác đâu đó. Thằng ở Buôn Ma Thuột đứa ở Nam Bộ ở Lào. Nhiều thằng ở Quảng Trị Xuân Lộc. Có đứa hy sinh sáng ngày 30-4 ngay cửa ngõ Sài Gòn. Thằng Nguyễn Tự Chính người Khánh Hòa đẹp trai như tượng hy sinh chiều 30-4 ngay trên quê hương khi xe hắn chỉ chạy chệch ra ngoài vệt đường mòn 1 gang tay cán phải mìn chống tăng. Lại có thằng Tân Quậy trời gầm vào Nam lập chiến công thế quái nào lại bỏ xe đi cưa gái gặp hôm mưa giông bị... sét đánh suýt nữa không được suy tôn liệt sĩ. Nhiều đứa cháy trong xe thành khói bay lên trời. Hòa bình rồi miếng cơm manh áo gắt gao quá. Quê hương tứ tán bốn phương trời. Biệt tin nhau suốt 30 năm...

Mùa xuân năm 2005 một ngày tôi tới Nha Trang dự Đại hội nhà văn miền Trung bỗng nhận một cú phôn qua di động: "A lô mày đang ở đâu đấy? Nha Trang hả? Trời đất thích quá nhỉ? Này lão Tịnh Sơn đang ở Nha Trang đấy làm gì a sống chứ làm gì! Hắn vẫn sống già lắm rồi mày nhớ ngày trước tụi mình gọi hắn là Tịnh già không? Để tao tìm số điện thoại bàn của lão ừ không có di động nghe nói lão cũng nghèo đây rồi 058..."

Tôi hẹn Tịnh Sơn gặp ở cổng chợ Đầm nay đã gọi là Trung tâm Thương mại Nha Trang. Lão hỏi qua điện thoại: "Mày ăn mặc kiểu gì để tao còn nhận biết ốm hay mập? Dáng quan hay lính?".

Ôi! Tịnh Sơn ơi làm gì có dáng quan hay lính mập hay ốm? Anh em mình năm xưa thế nào thì nay gặp nhau cứ vậy thôi. Có điều già hết rồi. Chiến tranh bom đạn ăn một phần miếng cơm manh áo mẹ già con dại vợ cuồng bạn phản đủ thứ bà dằn ước chừng làm tâm hồn vặn vọ đi. May trái tim yêu vẫn còn nguyên vẹn vẫn nồng nàn. Tịnh Sơn đại ca ơi! Đến đi đến chợ Đầm em đang đứng đây không phải một thằng lính tăng 20 tuổi mà là một lão già gàn dở trên 50 mươi. Đến đi để em sẽ đọc cho anh nghe câu thơ:


Em sinh ở Tam Quan
Giữa miền Nam ruột thịt...


và hát nữa hát rằng:


Dừa xanh xanh Bình Định
Đồng xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu Giang...


Cái ca khúc rất dở mà sao cứ cất lên là anh lại khóc anh nhớ không hỡi người đàn ông can trường mà khốn khổ của vườn dừa Bình Định năm nao...


(Tháng 4/2005 - Theo "Văn nghệ trẻ")

Khải Nguyên

MIỀN NAM CỦA EM

Hoàng Nguyễn

I. Miền nam em dừa nhiều
Miền Nam em dứa nhiều
Miền Nam em xoài thơm
Miền Nam em khoai bùi

Chú ơi chú
Bao giờ bao giờ
Cho em hái dưa hái dừa hái xoài tươi
Gởi sang Đông Đức
Tặng bạn của em...

II. Dừa xanh xanh Bình Định
Đồng xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu Giang
Là quê em ngoan cường

Nhớ em nhớ
Em càng chăm nhiều
Mai đây nắng chiếu chói rọi trời quê
Việt Nam thống nhất
Mời bạn em sang chơi
Mời bạn em đến chơi...
------------
Em sưu tầm từ bạn bè có lời ca khúc 2 như trên anh Nam ạ! Em đưa lên để lưu tham khảo.

Khải Nguyên

Em cảm ơn anh Trần Hà Nam một lần nữa. Lời 2 ca khúc đã bổ trợ cho entry rất nhiều. Đọc lời và hát theo nhạc lòng thấy xốn xang những tình cảm hai miền Nam - Bắc thời nước nhà đang còn chia cắt. Em dò tìm link của ca khúc EM ĐI THĂM MIỀN NAM do Diệu Thúy trình bày nhưng không có. Có một link thì bị dead mất tiêu. Em đưa về một vài thông tin về ca khúc này:

Hai nhạc sĩ Hoàng Lân và Hoàng Long là hai anh em song sinh. EM ĐI THĂM MIỀN NAM được sáng tác năm 1958 khi ấy 2 anh vừa 16 tuổi. Đây là tác phẩm đầu tay và cũng là một trong những tác phẩm nổi tiếng của họ. Nổi tiếng đến mức suốt thời gian đánh Mỹ hễ đi đâu gặp học sinh tiểu học là thấy các em vang câu hát "Miền Nam chúng em biết bao tài nguyên phong phú".

Thật tuyệt vời phải không ạ?

tranhanam

Em đi thăm miền Nam
(sáng tác của Hoàng Long-Hoàng Lân)

* * * * *

Kìa nắng sớm mai chiếu soi ngàn muôn tia sáng
Chúng em vây quanh cô giáo trong giờ chơi
Từng đôi mắt xinh nhìn lên bản đồ Việt Nam
Lắng tai em nghe lời nói sao dịu hiền
Đây miền Nam đồng ruộng mênh mông
Với lúa thơm vàng gạo trắng nước trong
Cửu Long đắp bồi nên quê hương nhà
Lúa xanh Tháp Mười tươi tốt vì phù sa

Miền Nam chúng em chứa bao tài nguyên phong phú
Trái cây xanh tươi trên khắp đất Cần Thơ
Ruộng muối trắng tinh Bạc Liêu mặn tình quê hương
Chuối hai bên bờ dòng nước kênh lững lờ
Đước Cà Mau rừng dừa Long Xuyên
Em bé Châu Thành là ngọn đuốc thiêng
Miền Nam nước Việt thiếu niên anh hùng
Sáng tươi tên vàng thành phố Hồ Chí Minh

Miền Nam đứng lên đã bao lần không lui bước
Các anh thân yêu đã hiến dâng tuổi xuân
Để cho các em tuổi thơ ngày đêm vang ca
Sống vui êm đềm ở dưới những nếp nhà
Em chỉ mong một ngày thống nhất
Khi ấy không còn nhịp cầu cách ngăn
Đoàn em múa cười xúm quanh Bác Hồ
Thiếu niên hai miền chung sống ngày tự do

tranhanam

Miền Nam em dừa nhiều
Miền Nam em dứa nhiều
Miền Nam em xoài thơm
Miền Nam em khoai bùi

ĐK: Chú ơi chú bao giờ bao giờ
Cho em hái dưa hái dừa đào khoai
Gửi sang Đông Đức
Tặng bạn của em!

Dừa xanh xanh Bình Định
Đồng xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu Giang
Là quê em ngoan cường!
ĐK:...

Khải Nguyên

Bài hát này đúng ra phải là:

Dừa xanh xanh Bình Định
Đồng xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu giang
Là quê em ngoan cường...

Đến giờ tôi vẫn còn thuộc như in những lời hát trên. Vì quê tôi là Bình Định cha tập kết nên bài hát in sâu vào trí nhớ! Còn cả bài:

Kìa nắng sớm mai chiếu soi ngàn muôn tia sáng...
... Đây miền Nam đồng ruộng xanh tươi
Có lúa thơm vàng gạo trắng nước trong
Cửu Long đắp bồi xây quê hương nhà...

Nhớ quá một thời tuổi thơ hát về quê Nam trên đất Bắc! Cảm ơn KN.
----------
Anh Trần Hà Nam!

Cứ mỗi một blogger bước vào viết comment ở entry này là thêm một lần em xúc động. Lý do lớn nhất vẫn là bài thơ ca khúc và bài viết nhắc nhớ một thời mà đã là người Việt Nam sẽ không thể quên được dù sinh ra và lớn lên ở đâu trên đất nước và thuộc thế hệ nào của dân tộc Việt.

Khi anh gửi ý kiến cũng là lúc em đang chỉnh lại lời ca. Cảm ơn anh đã bổ sung và đồng tình cùng ý kiến. Anh hoặc anh chị nào có thể gõ toàn văn lời bài hát ấy lên đây được không ạ?

Cảm ơn anh Trần Hà Nam!

tranhanam

Bài hát này đúng ra phải là:
Dừa xanh xanh Bình Định
Đồng xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu giang
Là quê em ngoan cường...
Đến giờ tôi vẫn còn thuộc như in những lời hát trên. Vì quê tôi là Bình Định cha tập kết nên bài hát in sâu vào trí nhớ!
Còn cả bài:
Kìa nắng sớm mai chiếu soi ngàn muôn tia sáng...
...Đây miền Nam đồng ruộng xanh tươi
Có lúa thơm vàng gạo trắng nước trong
Cửu Long đắp bồi xây quê hương nhà...
Nhớ quá một thời tuổi thơ hát về quê Nam trên đất Bắc! Cảm ơn KN.

Khải Nguyên

Đọc lại vẫn thích. KN ơi em xem lại câu này nhé:

Dừa xanh xanh Bình Định
Dừa xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu Giang
Là quê em ngoan cường.
-----
Anh Vương Cường!

Em không ngờ một giảng viên bộ môn kinh tế của Học viện CT-HC Quốc gia lại rất thuộc ca khúc này. Thời các anh hẳn là không thể nào quên vì bài hát đã theo cùng năm tháng cùng với cuộc kháng chiến trường kỳ của đất nước của dân tộc phải không ạ?

Em đã chỉnh lại như anh nhắc và xin được nói lời cảm ơn anh! Chúc anh một tuần mới thật vui và nhiều thành công!

Khải Nguyên

Đọc bài viết của NTT chị nhớ những ngày học ở miền Bắc quá... Nhớ lắm em ạ cái thời tuổi trẻ luôn mong được cống hiến. Và bây giờ cũng vẫn còn sục sôi muốn làm gì đó thật cụ thể cho dân nghèo ít học.
-----
Chị phuthuygaodua!

Thật vui khi bài ký của tác giả Nguyễn Thế Tường được em cóp nhặt đưa về đã gợi cho chị những kỷ niệm xưa. Chị có biết em đã tìm kiếm bài này từ năm 2006 không? Khi ấy em đang làm admin nội dung cho một trang website về VĂN HÓA VIỆT NAM mà ở đó có những sưu tầm về tư liệu của văn hóa 9 vùng miền trên cả nước. Hôm qua khi đọc bên chị em nghĩ ngay đến bài viết này và... nó xuất hiện trong entry mới nhất để kính tặng tình yêu và niềm đam mê đến cháy bỏng của chị về DỪA.

Quá khứ vẫn mãi là quá khứ tương lai mới là cái đích để chúng ta vươn tới phải không chị? Tương lai ấy là điều mà cha anh hôm qua chúng ta hôm nay và thế hệ cháu con phải biết giữ gìn để màu xanh hòa bình màu xanh yêu thương ấy tồn tại mãi với thời gian:

Dừa xanh xanh Bình Định
Đồng xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu Giang

Phải không chị?

vc

Đọc lại vẫn thích. KN ơi em xem lại câu này nhé:

Dừa xanh xanh Bình Định
Dừa xanh xanh Tháp Mười
Tràm xanh xanh Hậu Giang
Là quê em ngoan cường.

phuthuygaodua

Nhớ quá những ngày học ở chân núi Tam Đảo

Đọc bài viết của NTT chị nhớ những ngày học ở miền Bắc quá. Muốn đến trường chị phải qua khỏi Trường dạy lái xe tăng này 7km. Cuối năm 1974 có 1 trận đánh nhau khá "to" giữa các bạn nam trường chị với đơn vị này. Chị được cùng Ban giám hiệu 1 số thầy cô giáo và 1 số bạn ưu tú đến giao lưu theo lời mời của Ban chỉ huy đơn vị này.

Để thêm phần thắm thiết thì sau đó Đoàn Văn công Thiết giáp đã vào trường chị biểu diễn phục vụ chị được phân công hát giao lưu giữa Nhà trường với Đoàn Văn công nên từ có bị các bạn ghép đôi với 1 bạn tên Trường và được giới thiệu: "Sau đây Trúc Phương của... trường sẽ hát bài..."

Nhớ lắm em ạ cái thời tuổi trẻ luôn mong được cống hiến. Và bây giờ cũng vẫn còn sục sôi muốn làm gì đó thật cụ thể cho dân nghèo ít học.